ΑρχικήΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΡΕΥΝΑΗ μοναξιά του έρωτα και της εξορίας

Η μοναξιά του έρωτα και της εξορίας

BRUCE DAVIDSON/MAGNUM PHOTOS/ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΜΑ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σε όλα τα βιβλία του Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες είναι πάντα προβληματισμένοι και πληγωμένοι με κάποιο τρόπο από τη μοίρα, στοιχειωμένοι από το παρελθόν τους αναζητούν ένα νέο παρόν.

«Σε κάποιο βιβλίο ή σε κάποιο περιοδικό είχα συναντήσει τη φράση “διχασμένη προσωπικότητα”, κι έτσι απέδωσα τη διάγνωση και στον εαυτό μου. Γιατί αυτό ακριβώς ήμουν – κομμένος στα δύο, διαιρεμένος, ένα σώμα με πολλές ψυχές, που καθεμιά με τραβούσε σε διαφορετική κατεύθυνση»

Ο νομπελίστας Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ είναι αδιαμφισβήτητα ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του ταραγμένου αιώνα που έζησε (1903-1991) μαζί με άλλους μεγάλους που έγιναν όμως περισσότερο γνωστοί στη χώρα μας. Τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως και στην Ελλάδα αποκτά το δικό του μεγάλο αναγνωστικό κοινό και δικαίως.

Πρόσφατα κυκλοφόρησε σε έναν τόμο η αυτοβιογραφική τριλογία του «Ερωτας και εξορία» από τις εκδόσεις Δώμα σε εξαιρετική μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου. Πρόκειται για μια πραγματικά συναρπαστική αφήγηση που ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Πολωνία έως την εγκατάστασή του στην Αμερική. Η βαθιά και εξαιρετικά ειλικρινής γλώσσα του βιβλίου είναι συχνά μια ακτινογραφία του πολιτισμού, της ιστορίας και της υπαρξιακής αναζήτησης του ανθρώπου.

Σε όλα τα βιβλία του οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες του είναι πάντα προβληματισμένοι και πληγωμένοι με κάποιο τρόπο από τη μοίρα, στοιχειωμένοι από το παρελθόν τους αναζητούν ένα νέο παρόν. Με τον ίδιο τρόπο και δίχως να κάνει εκπτώσεις στην ιστορική έρευνα και αλήθεια –όπως και στην εβραϊκή θρησκεία– καθοδηγεί και τον εαυτό του ως ήρωα του βιβλίου του.

Καθώς τα χρόνια περνούν και αυτός μεγαλώνει και ωριμάζει, μαθαίνει όλο και περισσότερα για την πίστη του, την ιστορία του και τον εαυτό του. Οταν τελικά φεύγει από το πατρικό, η υπαρξιακή αναζήτηση γίνεται έντονη, παρασύροντας και τον αναγνώστη στα αδιέξοδα του πολύ πραγματικού κόσμου που ζούμε.

Ο Σίνγκερ αναφέρεται συχνά στις λογοτεχνικές προσωπικές επιρροές των πρώτων του χρόνων στο σπίτι της Βαρσοβίας. Γύρω και μέσα από αυτό το σπίτι –στο πρώτο μέρος της τριλογίας «Ενα μικρό αγόρι σε αναζήτηση του Θεού»– περιγράφει τη γειτονιά, το περιβάλλον και τους ανθρώπους του: τον αθεϊσμό του αδελφού του Γιοεσούα, τα «ιερά βιβλία», τις εφημερίδες Γίντις, τον ορθόδοξο ραβίνο πατέρα του, την οξύτητα της μητέρας του, το σχολείο του. Και φυσικά η απειλή των Γερμανών είναι κυρίαρχη: «Οι Γερμανοί είχαν φτάσει τόσο κοντά στη Βαρσοβία, που άκουγα στο δρόμο τα κανόνια τους. Εβλεπα με τη φαντασία μου χίλιους στρατιώτες να σκοτώνονται με κάθε κανονιά».

Στο δεύτερο μέρος, «Ενας νέος άντρας σε αναζήτηση του έρωτα», η σχεδόν εμμονική προσπάθεια για την κατάκτηση γυναικών που τον γοήτευσαν γινόταν παράλληλα με την πιο ώριμη αναζήτηση της γνώσης: «Μπορεί να είναι η χαλιναγώγηση των συναισθημάτων εξίσου μεγάλη περιπέτεια όσο και το να τ’ αφήσεις να κάνουν ό,τι θέλουν; Μπορεί να έχει τον ίδιο μεγάλο κίνδυνο το χτίσιμο όσο και το γκρέμισμα; Μπορεί ποτέ ο άνθρωπος να μάθει να υπακούει στα καπρίτσια και τους πόθους της φύσης του, χωρίς να βλάπτει τους άλλους ανθρώπους και τα ζώα; Είχα καταλήξει πολλές φορές ότι αυτό είναι αδύνατο, κι ωστόσο όλο επέστρεφα σε τούτο το υπέρτατο πρόβλημα που με ταλαιπωρούσε από τότε που ήμουν παιδί».

Στο τρίτο μέρος, «Χαμένος στην Αμερική» , ο «πειναλέος κόμης» όπως τον χαρακτηρίζει η ερωμένη του, αφήνει πίσω του το λογοτεχνικό σινάφι της Βαρσοβίας και τις εκεί ερωμένες και «βουτά» στη νέα χώρα, στην αμερικανική κουλτούρα, που άλλοτε τον σώζει και άλλοτε τον καταπίνει. Η λέξη «χαμένος» έχει πολλές έννοιες και τις νιώθει όλες: «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια. Κάπου υπήρχε μια αλήθεια που μπορούσε να εξηγήσει την αποτρόπαιη δράση του Χμελνίτσκι, την τρέλα του Χίτλερ, τη μεγαλομανία του Στάλιν, το πνευματικό μεγαλείο του Μπάαλ Σεμ, τον κάθε παλμό του φωτός, το κάθε τρέμουλο των νεύρων».

Σε αυτή τη σπουδαία αυτοβιογραφία του Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ, όμως, δεν θα βρείτε μόνο την ιστορία ενός ανθρώπου, θα βρείτε πολύτιμα «σπαράγματα» από την ιστορία, τη φιλοσοφία, τον μυστικισμό και τη λογοτεχνία με τέτοιο συναρπαστικό τρόπο, που την καθιστά μοναδική στο είδος της.

Πηγή

Must Read